Коммерциялық емес акционерлік қоғам

 

АЛМАТЫ ЭНЕРГЕТИКА ЖӘНЕ БАЙЛАНЫС ИНСТИТУТЫ

 

Инженерлік кибернетика кафедрасы

  

БАСҚАРУ  ЖҮЙЕЛЕРІНДЕГІ

МИКРОПРОЦЕССОРЛЫҚ  ҚҰРАЛДАР

 

050702-Автоматтандыру және басқару мамандығы бойынша оқитын барлық

оқу түрінің студенттері үшін зертханалық жұмыстарды орындауға арналған әдістемелік нұсқаулар

 

Алматы 2008

 

ҚҰРАСТЫРУШЫЛАР: Көпесбаева А.Ә., Ибрашева Ә.Т. Басқару жүйелеріндегі микропроцессорлық құралдар. 050702-Автоматтандыру және басқару мамандығы бойынша оқитын барлық оқу түрінің студенттері үшін зертханалық жұмыстарды орындауға арналған әдістемелік нұсқаулар.- Алматы: АЭжБИ, 2008. - 45б.

Мұнда “Басқару жүйелеріндегі микропроцессорлық құралдар” пәні бойынша зертханалық жұмыстарды орындауға арналған әдістемелік нұсқаулар бар.

  

Мазмұны

1 Зертханалық жұмыс 1. Simatic Manager программалық қамтамасымен танысу, МПЖ-ні конфигурациялау және параметрлеу. Логикалық функциялар ......................... 4

2 Зертханалық жұмыс 2. Таймерлік функциялар, санағыштар және өтулер.... 10

3 Зертханалық жұмыс 3. Аналогты сигналдарды оқу және нормалау............. 21

4 Зертханалық жұмыс 4. Функциялар және функционалдық блоктар. Логикалық басқару және бақылау жүйесін құру.............................................................................. 27

А Қосымшасы................................................................................................... 34

Б Қосымшасы................................................................................................... 36

В Қосымшасы................................................................................................... 41

Г Қосымшасы................................................................................................... 42

Әдебиеттер тізімі............................................................................................... 44

 

 

1 Зертханалық жұмыс №1. Simatic Manager программасымен қамтамасыз ету және онымен танысу, МПЖ-ні конфигурациялау және параметрлеу. Логикалық функциялар

 Жұмыс мақсаты: Simatic Manager программасының  құрамымен танысу, қолданбалы программамен жұмыс істеп үйрену,  Step7 тілінің командалар құрамымен танысу,  микропроцессорлық жүйені конфигурациялау және параметрлеу әдістерімен танысу, online  режімінде жұмыс істеп дағдылану.

Қондырғы және программалық қамтамасыз ету: Siemens фирмасының Simatic 313 бақылауыштары және Simatic Manager программаcымен қамтамасыз ету.

 

1.1 Зертханалық жұмысқа тапсырма

1.     Жобаны құру.

2.     Микропроцессорлық жүйені конфигурациялау.

3.     Модульдерді параметрлеу.

4.     Оқытушы нұсқасына сәйкес ОВ1 ұйымдастыру блогына арналған программаны жазыңыз.

5.     Процестерді online режімінде бақылаңыз.

6.     Қорытынды жасаңыз. Есептеме толтырыңыз.

 

1.2            Жұмысты орындау реті

1.2.1      Жаңа жоба құру

Жобаны құру  Simatic Manager терезесінде New-Project  командасы арқылы жүреді. Жоба терезесі 1.1 суретте көрсетілген.

 Диалогтық терезеде үш программалау тілінің біреуін таңдаңыз (LAD, STL, FBL). Нәтижесінде MPI көпнүктелі интерфейстер шинасы орнатылған оба түзіледі. Ол шинаға жеке компьютер (программалу құрылғысы), автоматтандырырылатын жүйе және қадағалау (қажет болса) жүйелері қосылады. Зертханалық құрылғыда MPI шинаға жеке компьютер қосылған.

 

1.1 Сурет – Жоба терезесінің мысалы

        

1.2.2 Жүйені конфигурациялау

Терминдерге түсінік: «Конфигурация» сөзін конфигурациялық кестеде модуль тасымалдағышты, модульдерді және интерфейстік модульдерді орнату деп түсінеміз (1.3 сурет).  

CPU-ды конфигурациялау келесі жұмыстардан тұрады:

-       жобада станция құрыңыз;

-       жоба терезесінде станцияны ашыңыз;

-       конфигурациялық кестені ашыңыз;

-       конфигурациялық кестеде каталогты орнатыңыз;

-       конфигурациялық кестені толтырыңыз.

Станцияны құру: жобаның атын ерекшелеп Insert - Station - Simatic-300 Station командасын таңдаңыз. Станцияны ашсаңыз, оның ішінде конфигурация терезесі – Hardware орналасқанын көресіз.

 

 

 

Конфигурациялық кестені құрғанда студент келесі жұмыстарды орындауы керек:

-       CPU орталық процесорын конфигурациялау және параметрлеу;

-       конфигурациялық кестені сақтау;

-       конфигурацияны  CPU орталық процесорына жүктеу.

Аппараттық қамтамасыз ету модульдері слоттарға қатаң ретпен орнатылады. Модульдің нақты орналасу орнына байланысты конфигурациялық кесте құрылады, ол 1.4-суретте көрсетілген.

 

 

 

 

 

  

1.3 Сурет - Конфигурация терезесі – Hardware

  

Конфигурацияларды орындау реті: жоба терезесінің оң жағын басып, жобаға  Insert-New Object - Simatic-300 Station  командасымен станция орнатыңыз. Оның ішінен Hardware атты конфигурациялық кесте шығады.  Кестені ашып, онда View-Catalog командасымен каталогты орнатыңыз. Енді  ең алдымен біз Rack  (модуль тасығыш) профильдік шинаны орнатуымыз қажет, оған нөлдік адрес беріледі. Конфигурациялық кестенің қалған элементтерін нақты құрылғыда орнатылған элементтерге сәйкес толтыру керек. Конфигурациялық кестеде бірінші орында қоректік блок, келесі екі орынды CPU алып жатады, содан кейін ғана қалған модульдер орнатылады. Әрбір модульге берілген адрестерді жазып алыңыздар.

1.4 Сурет - Модульдердің тасымалдағышта орналасуы және оның конфигурациялық кестеге сәйкестігі

             

          1.2.3 Модульдерді параметрлеу

 

Параметрлейтін модульді таңдап алу қажет, диалогтық терезеде параметрлері орнатылады. Мысалы, CPU-дың цикл уақытын өзгертуге болады.      Оны конфигурация терезесінде «CPU – Proprties  - Cicle Time» немесе «PLC- Modul Information – Cicle Time» командасымен жасауға болады. Параметрлеу терезесін жауып құрылған конфигурациялық кестені сақтаңыздар. Нәтижесінде осы конфигурация компьютердің қатты дискісінде сақталады.

Конфигурациялық кестені PLC-Download командасымен жүктеңіз. Осы команда орындалуының нәтижесінде барлық орнатылған параметрлер жұмыс істейді. Қателіктер болса, CPU-да SF-қателік сигналы жанады. Қателікті жою үшін PLC-Clear/Reset командасының көмегімен өшіру жүреді. Конфигурациялық кестені ашып, оны қайтадан жөндеу, жүктеу керек.

Егер жүктеу сәтті болса диалогтық терезеде “CPU-ды STOP режімінен  RUN режіміне өткізейін бе?” деген сұрақ түседі. Енді программаны орындау үшін бақылауышты RUN режіне өткізіп, конфигурациялау терезесін жабыңыз.

 

1.2.3 ОВ1 ұйымдастыру блогында негізгі программаны жазу

 

Құрылған конфигурация нәтижесінде жоба терезесінде конфигурациялық кестемен қатар СPU пайда болады (1.6 сурет). CPU  ішінде: программалық модулдер және байланыстар  болады. Программалық модульдерді ашыңыздар, ол тізбектер көзінен және символдық редактордан тұрады.

S7 Программалық модульдің Blocks бөлігін ашыңыздар (1.5 сурет). Мұнда әзірше ОВ1 ұйымдастыру блогы ғана бар, оны ашып диалогтық терезеден LAD контактілік пландар тілін таңдап, қарапайым программа жазып көріңіз.

Контактілік пландар тілі тізбек бойымен тоқ жүру жолына негізделген, ол планның сол жақ шинасына қосылған, ал оң жағы катушка немесе блокпен аяқталуы керек. 

Контактілер және катушкалар адрестері А қосымшасына сәйкес тағайындалуы керек. Ол адрестерге символдар кестесінің көмегімен ат беруге болады (1.6 сурет), толтырылған кестені сақтау керек.

1.7 суретте LAD тілінде жазылған программа көрсетілген.

LAD тілінде жазылған программа коммутациялық сұлбаларға ұқсас. Сұлба элементтері желіге топтастырылады. Программа желілер тізбегінен тұруы мүмкін.

 

 

Программада кем дегенде бір контакт және бір катушка болуы қажет. Программаны сақтап, жабыңыз.

 

 

 

 

 

  

1.7 Сурет - LAD тілінде жазылған программа

  

1.2.4  Процестерді online режімінде бақылау

 

Программаны online режімінде бақылау  үшін айнымалылар кестесін құру қажет (Blocks объктісінің контекстік менюінен Insert New Object-Variable table командасын таңдаңыздар). Диалогтық терезеде  айнымалылар кестесіне ат беріңіз немесе Simatic Manager ұсынған атты қабылдаңыз. Онда бақылайтын айнымалылар тізбегін құрыңыз. Бұл жұмыста барлық айнымалыларды бақылау қажет. Енді өзіңіз білетін жолмен жүресіз:  сақтаңыз, LAD редакторының терезесін жабыңыз, программаны CPU-ға жүктеңіз. Қолданбалы программаны тексеру үшін online режіміне өтіңіз. Ол үшін ОВ1-ді ашып, «көзілдірікті киіңіз». Редактор терезесі бұл кезде өзгереді, ал CPU-дың жұмыс процесі күй жолында өшіп-жанып тұратын сигнал түрінде болады. Дискреттік сигнал имитаторындағы кілттер көмегімен кіріс дискретті сигналдың «болған» немесе «болмаған» кезінің көрінісін беріңіз де, шығыс сигналды бақылап отырыңыз.

Енді бақылау үшін айнымалылар кестесін қолданыңыз. Оны ашып,  PLC менюінің  Connect To - Configured CPU командасының көмегімен CPU  екеуінің арасындағы байланысты орнатыңыз (1.9-сурет, айнымалылар кестесінінің аты жазылған жолдың түсі өзгереді), online режіміне өтіңіз де, осында кірісті өзгерте отырып, шығыс айнымалылардың өзгерісін  бақылаңыз.

 

 

1.9 Сурет - onlinе режіміндегі айнымалылар кестесі

 

1.3  Бақылау сұрақтары

1.           Жобаның құрамы неден тұрады?

2.           Символдар кестесі неден тұрады?

3.           Айнымалылар кестесінсіз және символдар кестесінің көмегінсіз айнымалыларды нақты масштаб уақытында бақылауға бола ма?

4.           Жобаның программасы қандай элементтерден тұрады?

5.           Конфигурациялық кестенің дұрыс құрылғанын қалай тексеруге болады?

6.           Негізгі программада дискреттік кіріс-шығыстар қалай таңдалады және қалай белгіленеді?

7.           Жобада аппараттық құралдарға қалай адрестер тағайындалады.

8.           Дайын жобаны қалай активті қылуға болады?

9.           Негізгі программаны бақылауышқа жүктеу қай терезеде жүреді?

10.       Айнымалылар кестесі не үшін қажет?

11.       Конфигурациялық кестеде орталық процессор қалай таңдалады?

12.       Конфигурациялық кестеде қоректік блок қалай таңдалады және ол қай жерде орнатылады?

13.       Жобада қандай типтер қолданылады?

14.       Олардың қатысуынсыз программа орындалмайтын жобаның ішіндегі құрамын атаңыз.

15.       Simatic-те орфографиялық қате, логикалық қате және конфигурациялық қате қалай көрсетіледі?

16.       Ұйымдастыру блогының қызметі.

17.       LAD тілінде программалағанда адрестеудің қандай түрлері жүреді?

18.       Жобаның бақылауышқа жүктелетін негізгі құрамын атаңыз?

  

2 Зертханалық жұмыс 2. Таймерлік функциялар, санағыштар және ауысулар

 

Жұмыс мақсаты: Simatic Manager программасымен қамтамасыз етудің Step7 тіліндегі уақыт түрлендіруі,  санау және ауысуларды ұйымдастыру командаларымен танысу, программалап, оларды жүктеу және тексеруге дағдылану.

 Зертханалық жұмысқа тапсырма

2.1 Логикалық функцияларды қолдану арқылы программалау.

2.1.1 Каталогтан логикалық түрлендіру  функцияларын (Bit Logic, Word Logic), салыстыру операцияларын (Compare, Status Bit), ауысу операцияларын  (Jump) қарастырыңыздар, зерттеңіздер.

2.1.2 Тапсырмаға сәйкес (2.1а сурет - конвейерді басқарудың логикалық сұлбасы) LAD тілінде программа құрыңыз, программа құру ережелерін қадағалаңыз және осы тілдің операцияларын қолданыңыз (Б қосымшасы).

Тапсырма: 2.1,а  суретінде конвейер көрсетілген, ол электрлік қозғалтқыш көмегімен іске қосылады. Лента басында екі кнопка бар: S1 ҚОСУ және S2 ӨШІРУ. Лента соңында да екі кнопка бар: S3 ҚОСУ және S4 ӨШІРУ. Лента екі жағынан да өшіріліп-қосыла алады. Сонымен қатар егер лентадағы зат аяғына дейін жетсе, S5 датчигі лентаны тоқтатады.

  

 

2.1 Сурет - Конвейерді басқару

 

2.1.3 Simatic Manager  жобасынан Programm - Simbol Table бөлімін таңдап, символдар кестесін 1-кестеге сәйкес CPU-дың адрестерін тағайындап, толтырыңыз.

1 Кесте

Жүйе құрамы

Абсолюттік белгіленуі

Қосу кнопкасы 1

I 0.0

Өшіру кнопкасы 1

I 0.1

Қосу кнопкасы 2

I 0.2

Өшіру кнопкасы 2

I 0.3

Датчик

I 0.4

Қозғалтқыш

Q 0.0

 

Программаны LAD тілінде жазып, оны бақылауышқа PLC-Download көмегімен жүктеңіз. Программа орындалу процесін оnline режімінде бақылаңыз.

2.1.4 Программа жазылуын тексеріңіз: дискреттік сигналдар блогынан кіріс-шығыс сигналдарын орнатыңыз.

2.1.5 View- STL менюінің көмегімен STL программалау тіліне көшіңіз. Программаны жаңа терезеде әртүрлі жағдайларды жасап бақылаңыз: лентаны бас жағынан қосыңыз, аяқ жағынан өшіріңіз; лентаны бас жағынан қосыңыз, датчик арқылы өшіріңіз және т.б.

2.1.6 Логикалық сұлба нәтижесін 2-кестеге толтырыңыз.

 

2 Кесте

Кіріс сигналдар

Шығыс сигнал

I 0.0

I 0.1

I0.2

I0.3

I0.4

Q 0.0

 

 

 

 

 

 

 

2.1.7 Оқытушы тапсырмасы бойынша және  өзіңізді тексеру үшін келесі тапсырмаларды орындаңыздар:

Есеп Л-1: Детальды бір транспортердан екінші транспортерға пневмоцилиндр көмегімен орын ауыстырады. Штоктың шектік орындары В1 және В2 датчиктерімен бақыланады. Бір рет қана басылатын “ҚОСУ” кнопкасымен цилиндрді іске қосамыз. Цилиндр кездейсоқ алдыға жылжып кетпес үшін оның бастапқы шектік күйін В1 датчигімен бақылаймыз. Цилиндрді алдыға жүргізу үшін бақылауыштың дискреттік шығысына сигнал беру қажет. Цилиндр соңғы шектік күйіне жеткенде, В2 датчигінің көмегімен оны артқа қайтарамыз.

Есеп Л-2: Пневмоцилиндр көмегімен детальдары штамповка  жасайды. Штамповка деталінің бар болуы В1 датчигімен бақыланады. Штамп басылуы В2 датчигімен бақыланады. Штамповканы «Қосу» кнопкасымен жібереді де, «ӨШІРУ» кнопкасымен оны тоқтатады. Егер деталь бар болса және  «Қосу» кнопкасы басылып тұрса, штамповка басталады. Цилиндрді алдыға жүргізу бақылауыштың дискреттік шығысына сигнал беру арқылы  іске асады. Цилиндр шеткі күйіне жеткенде, В2 датчигі сигнал береді және «ӨШІРУ» кнопкасы басылса, ол қайтадан артқа кетеді.

Есеп Л-3: Қуаттылығы аз насос қозғалтқышын басқаруды орындаймыз. Насосты  «Қосу» кнопкасымен қосамыз. Егер ыдыстағы су максималды деңгейге жеткенде, В1 деңгейлік  дискретті датчик сигнал береді. Осы сигнал немесе «ӨШІРУ» синалы бойынша  насосты өшіру керек. Егер деңгей минималды болса, В2 деңгейлік датчик сигнал береді, оның сигналы бойынша автоматты түрде насос қосылады. 

 

2.2 Таймерді қолдану арқылы программалау

2.2.1 Каталогтан (Timers) және әдістемелік нұсқаулардан таймерлік функцияларды зерттеңіздер.

2.2.2   Тапсырмаға сәйкес LAD тілінде программа құрыңыз.

 Тапсырма: тактілік импульстер генераторының жұмысын іске асырыңыз, ол уақыт арқылы басқару керек.  2.2 суреттегі LAD-программада  такт түзу үшін таймерлік функцияларды қолдану көрсетілген. 3 кестеде жиіліктің мәндері көрсетілген.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2.2 Cурет - Такт түзу үшін таймерлік функцияларды қолдану

 

3 Кесте

MB биттері

Жиілік, Гц

Ұзақтығы 101

М 101.0

2.0

0.5 с (250 мс қосу/250 мс өшіруге)

М 101.1

1.0

1 с (0.5 с қосу /0.5 с өшіруге)

М 101.2

0.5

2 с (1 с қосу /1 с өшіруге)

М 101.3

0.25

4 с (2 с қосу /2 с өшіруге)

М 101.4

0.125

8 с (4 с қосу /4 с өшіруге)

М 101.5

0.0625

16 с (8 с қосу /8 с өшіруге)

М 101.6

0.03125

32 с (16 с қосу /16 с өшіруге)

М 101.7

0.015625

64 с (32 с қосу /32 с өшіруге)

2.3.3 CPU-ға программаны жүктеңіз де, оның дұрыстығын тексеріңіз.

2.3.4 Нәтижелерін 4 кестеге толтырыңыз.

 

4 Кесте

Кіріс сигналдар

Орнатылатын көрсеткіштер

Шығыс сигналдар

I0.0

…

T1

T2

…

Q0.0

Q0.1

…

T1

T2

…

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2.2.3 Оқытушы тапсырмасы бойынша және  өзіңізді тексеру үшін келесі тапсырмаларды орындаңыздар:

Есеп Т-1: Л-1 есебін шешіңіз, бірақ шарт бойынша «ҚОСУ» кнопкасы басылған соң 3 секундтан кейін ғана цилиндр затты бір транспортерден екіншіге итереді. Ал артқа цилиндр штогы шыға салысымен тез қайтады.

Есеп  T-2: Л-2 есебін шешіңіз, бірақ шарт бойынша штамповка 5 секунд бойы жүреді. Шампты ұрған кезде цилиндр соңғы шектік күйінде бес  секунд тұрады, содан кейін ғана артқа қайтады.

Есеп Т-3. Л-3 есебін шешіңіз, бірақ шарт бойынша насос төменгі деңгей датчигі сигнал берген соң 5 секундтан кейін ғана автоматты түрде қосылады.

 

2.3 Санағыштарды қолдану арқылылы программалау.

2.3.1 Каталогтан (Counters) және әдістемелік нұсқаулардан санағыш  функцияларын зерттеңіздер.

2.3.2 Тапсырмаға сәйкес (2.3а сурет) программа құрыңыз.

2.3,а Сурет – Жинақтау зонасы.

 

Тапсырма: 2.3,а суретте жинақтау жүйесі келтірілген, онда екі конвейер және аралық жинақтау зонасы  бар.  Конвейер 1 пакеттерді жинақтау зонасына тасиды, конвейер 1 соңында, зонаның жанында орналасқан фотодатчик зонаға тасымалданатын пакеттерді санайды. 2-нші конвейер уақытша зонадан тасымалдау пунктіне апарады, оларды ол жерден автокөлікке салып, тұтынушыға жеткізеді. Конвейер 2 соңындағы фотодатчик зонадан қанша пакет тасымалданғанын санайды. 5 лампа орналасқан ақпараттық табло жинақтау зонасы қаншалықты толғаны жайлы хабарлайды. 2.2,б суретінде ақпараттық таблодағы лампаларды жандырудың программасы көрсетілген.

 

2.3,б Сурет - Индикаторлық лампаларды жағудың STL - программасы

 

2.3.3 Программаны CPU-ға жүктеңіз де дұрыстығын тексеріңіз.

2.3.4 Нәтижелерін 5-кестеге тіркеңіз:

5 Кесте

Кіріс сигналдар

Орнатылатын көрсеткіштер

Шығыс сигналдар

I0.0

I0.1

…

С1

C2

…

Q0.0

Q0.1

…

С1

C2

…

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2.3.5 Оқытушы тапсырмасы бойынша және  өзіңізді тексеру үшін келесі тапсырмаларды орындаңыздар:

Есеп С-1: Гараж есіктері пневматикалық цилиндр П1 көмегімен ашылып жабылады. Машиналардың кіруін Д1 датчигі, ал шығуын Д2 датчигі бақылайды. Машиналар саны 50-ге жеткенде гараж есігі автоматты түрде П1 цилиндрімен жабылады. Гараж есігі оператордың “АШУ” кнопкасымен ашылады немесе ішінен “ШЫҒУ” кнопкасымен ашылады.

Есеп С-2: Д1 қимыл датчигімен жабдықталған турникет жанынан қатысушылар өтеді. Шығу таблосында 5 сигналдық лампалар Л1-Л5 орнатылған (әрбір 10 қатысушы үшін).   Қатысушылар саны 50-ге жеткенде соңғы сигналдық лампа жанады да,  турникет ақша қабылдауды тоқтатады (31 задвижкасы жабылады). Қатысушыларды қайтадан қабылдау тек алдыңғылар түгел шыққанда ғана басталады. Қатысушылардың қайтадан шығуын Д2 қимыл датчигі бақылайды. 

Есеп С-3. Қозғалтқышқа орнатылған шрифт датчиктің бақылау зонасынан өткенде, Д датчигі оның өткенін тіркейді, яғни айналуының санын бақылап отырады. Айналым саны 256-дан асқанда қозғалтқыш автоматты түрде тоқтайды. Шығыс таблода екілік кодта датчиктің сигналы, яғни қозғалтқыштың айналым саны көрсетіледі. Қозғалтқыштың қосылуы «Қосу» кнопкасымен жүреді. Қозғалтқышты авариялық тоқтату «ӨШІРУ» кнопкасымен қарастырылады.

 

2.4 Арифметикалық операцияларды программалау

2.4.1  Каталогтан бүтін сандарға (Integer Math) және  бөлшек сандарға (Floating-Point Math) арналған негізгі  арифметикалық операцияларды зерттеңіздер.

2.4.2 Келесі өрнектің (2.4 сурет)  LAD тіліндегі программасын құрыңыз

 .                                  (1)

 

2.4 Сурет - Арифметикалық өрнекті (1) шешудің LAD-программасы

 

2.4.3 Программаны CPU-ға жүктеңіз де, дұрыстығын тексеріңіз.

2.4.4 Нәтижелерін 6-кестеге тіркеңіз:

6 Кесте

Блок №

№1 Блок

№2 Блок

№3 Блок

№4 Блок

№5 Блок

Блок аттары

ADD_I

MUL_I

I_DI

DI_R

DIV_R

Шығыс және кірістері

IN1

IN2

OUT

IN1

IN2

OUT

IN1

OUT

IN1

OUT

IN1

IN2

OUT

Мәндері

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2.5 Жұмысты орындауға әдістемелік нұсқаулар

2.5.1 Логикалық функцияларды қолдану арқылы программалау.

Жұмыстың бұл бөлігінде келесі логикалық операциялар қолданылады:

- Жабық контакт -|/|-

- Ашық контакт -| |-

- Катушка реле, шығыс -(  )-

- Коннектор -(#)-

- Логикалық операция нәтижесін терістеу -|NOT|-

- Логикалық операция нәтижесін BIE битіне жүктеу -(SAVE)-

- Шығысты орнату -(S)-

- Шығысты өшіру -( R )

- 0 фронтын сұрау -( Р )-

- 1 фронтын сұрау -( N )-

7 кестеде SR “Орнату-өшіру” логикалық операциясы көрсетілген, оның  кіріс-шығыстарының қызметіне түсініктеме берілген.

 

7 Кесте – “Орнату-өшіру” триггері

LAD элементі

Параметрлері

Мәліметтер типі

Жады облысы

Сипаттамасы

 

 

 

<операнд>

BOOL

I, Q, М, D,L

Бұл қайсы бит орнатылуы керек екенін көрсетеді

S

BOOL

I, Q, М, D,L

Битті орнату операциясына рұқсат

R

BOOL

I, Q, М, D,L

Битті өшіру операциясына рұқсат

Q

 

BOOL

 

I, Q, М, D,L

Сигнал күйі

 

STL тілінде келесі операциялар қолданылады:

8 Кесте - Логикалық операциялар

Команда

Сипаттамасы

А

Операнд пен RLO битінің арасындағы логикалық “Және”

AN

Операнд пен RLO битінің арасындағы логикалық “Және-Жоқ”

О

Операнд пен RLO битінің арасындағы логикалық “Немесе”

ON

Операнд пен RLO битінің арасындағы логикалық “Немесе-Жоқ”

Х

Операнд пен RLO битінің арасындағы логикалық “Немесені терістеу”

ХN

Операнд пен RLO битінің арасындағы логикалық “Немесе-Жоқты терістеу”

S

Операндта бит орнату операциясы

R

Операндта бит өшіру операциясы

=

Операндты RLO битіне теңестіру операциясы

AW

Аккумулятордағы 16-разрядтық сөздерге арналған бит бойынша “Және”

OW

Аккумулятордағы 16-разрядтық сөздерге арналған бит бойынша “Немесе”

XW

Аккумулят-ғы 16-разрядтық сөзге арналған бит бойынша “Немесені терістеу”

AR

Аккумулятордағы 32-разрядтық сөздерге арналған бит бойынша “Және”

OR

Аккумулятордағы 32- разрядтық сөздерге арналған бит бойынша “Немесе”

XR

Аккумулят-ғы 32-разрядтық сөзге арналған бит бойынша “Немесені терістеу”

2.5.2 Таймерлерді қолдану арқылы программалау

Қажетті таймерді 2.5 суретке қарап таңдауға болады. Мұнда таймерлердің уақыттық сипаттамалары көрсетілген, командалар мнемоникасы және жұмысы түсіндірілген.

 

2.5 Сурет – Таймерлер түрі

STL тілінде таймерлермен келесі операциялар қолданылады:

9 Кесте

Операция

Сипаттамасы

R Tn

n нөмірлі таймерге арналған жады облысын тазарту

SP Tn, SE Tn, SD Tn, SS Tn, SF Tn

n нөмірлі таймерді жұмысын орындауға жіберу

A  Tn, AN  Tn, O  Tn, ON  Tn, X  Tn, XN  Tn

n нөмірлі таймердің күйін сұрау
L S5T#5s

Аккумуляторға уақыт мәнін жүктеу
FR Tn

Келесі жұмысқа дайындап, блоктан шығару

 

2.5.3 Санағыш таңдау

STL тілінде cанағыштaрмен келесі операциялар қолданылады.

10 Кесте

Операция

Сипаттамасы

R Сn

n нөмірлі cанағышқа арналған жады облысын тазарту

S Сn

n нөмірлі cанағышты іске қосу

A  Сn

n нөмірлі таймердің 0-дік емес күйін сұрау
LС С#5

аккумуляторға cанағыштың алғашқы мәнін жүктеу (BCD кодта)
FR Сn

Санағышты келесі жұмысқа дайындап блоктан шығару
CU Сn

n нөмірлі cанағыштың жады облысында (+1) тура санау
CD Сn

n нөмірлі cанағыштың жады облысында (-1) кері санау

 

11 Кесте - Тура/кері санау санағышы

LAD элементі

Параметрлері

Мәліметтер типі

Жады облысы

 Сипаттамасы

 

 

Nr.

COUNTER

-

Санағыш номері: диапазоны CPU-ға байланысты.

CU

BOOL

I, Q, M, D, L

CU кірісі : тура санау

CD

BOOL

E, A, M, D, L

CD кірісі: кері санау

S

BOOL

E, A, M, D, L

Санағыштың керек саннан бастап санау мәнін орнату кірісі  

PV

WORD

I, Q, M, D, L

0-999-ға дейінгі диапазондағы алғашқы мәні (жазылу түрі С#<мәні>, бұл BCD форматта көрсетілуі)

R

BOOL

I, Q, M, D, L

0-ге түсіру кірісі

Q

BOOL

I, Q, M, D, L

Санағыш күйі

CV

WORD

I, Q, M, D, L

Санағыштың ағымдық мәні (бүтін сан форматында).

CV_BCD

WORD

I, Q, M, D, L

Санағыштың ағымдық мәні (ВСD-код)

 

 

2.5.4 Арифметикалық операцияларды программалау

 

Мұнда қолданылатындар:

•   жылжымайтын үтірлі арифметика (бүтін сандар).

•   жылжымалы үтірлі арифметика (нақты сандар).

 

12 Кесте - Бүтін сандарды қосу (16 биттік)

LAD элементі

Параметр- лері

Мәлімет- тер типі

Жады облысы

 Сипаттамасы

EN

BOOL

I, Q, M, D, L

Рұқсат етуші кіріс

ENO

BOOL

I, Q, M, D, L

Рұқсат етуші шығыс

IN1

INT

I, Q, M, D. L

Бірінші қосылғыш

IN2

INT

I, Q, M, D, L

Екінші қосылғыш

O

INT

I, Q, M, D, L

Қосынды нәтижесі

.

Мұнда қосу блогының мысалы келтірілген, ал қалған операциялар да тура осылай жүреді.

13-кестеде қолданылатын барлық арифметикалық амалдар көрсетілген, ол амалдарда көрсетілген І белгісі 16 биттік бүтін сандар, DI белгісі 32 биттік екі еселі бүтін сан, R бөлшек сандарға арналған амалдар екенін көрсетеді.

14-кестеде STL тілінде қолданылатын операциялар тізімі берілген.

 

13 Кесте - Арифметикалық операциялар тізімі

Типтер

Түсініктеме

Операциялар

16 биттік бүтін сан

32 биттік бүтін сан

Бөлшек сандар

ADD_I

ADD_DI

ADD_R

Сандарды қосу

SUB_ I

SUB_ DI

SUB_R

Сандардың айырмасын алу

MUL_ I

MUL_DI

MUL_R

Сандарды көбейту

DIV_I

DIV_DI

DIV_R

Сандарды бөлу

-

MOD

-

Бөліндінің бүтін бөлігін алу

-

-

АВS

Абсолютті мәні (модуль)

-

-

SQR, SQRT

Квадрат және квадрат түбір

-

-

LN

Натурал логарифм

-

-

SIN, АSIN, СOS, АСOS, ТАN, АТAN

Тригонометриялық функциялар

-

-

ЕХР

Экспоненциалдық таралу

 

14 Кесте

Типтер

Түсініктеме

16 биттік бүтін сан

32 биттік бүтін сан

32 биттік бөлшек сандар

+I

+D

+R

Екі аккумулятордағы сандарды қосу

-I

-D

-R

Екі аккумулятордағы сандардың айырмасын алу

*I

*D

*R

Екі аккумулятордағы сандарды көбейту

/I

/D

/R

Екі аккумулятордағы сандарды бөлу

L  Операндтан кіші сөзді аккумуляторға жүктеу

T  Кіші сөзді аккумулятордан операндқа жүктеу

 

2.6 Бақылау сұрақтары

1.     2.2 суреттегі программаны 50 импульстен кейін 5 шығыстағы лампа жанатындай етіп қалай түрлендіреді?

2.     2.3,б суретіндегі программаны “Қалыпты режім” деген лампа жанатындай етіп түрлендіріңіз (детальдар саны 10<N<100, мұнда N - детальдар саны).

3.     2.2 суреттегі программаның айқындық кестесін салыңыз.

4.     2.4 суреттегі программаны ұзындығы бірлік сөз - 16 бит сандардың қосындысының нәтижесі екілік сөз болатындай етіп өзгертіңіздер.

5.      “ҚОСУ” және “ӨШІРУ” кнопкасы бір болса конвейерді басқару программасы қалай өзгереді?

6.     Сигналдық лампа 5 секундқа кешігіп өшетін программа жазыңыз.

7.     Биттік логиканың негізгі командаларын атаңыз.

8.     А=(B*D-C)/7 өрнегін іске асыратын программаны жазыңыз. Нәтижесін бөлшек сан ретінде көрсетіңіз.

9.     LAD және STL тілдерінде қарапайым логикалық функциялар қалай іске асады?

10.  STEP7-дегі негізгі командалар тобын атаңыз.

11.  STEP7 каталогынан алынатын таймерлерді атаңыздар.

12.  Триггерлер түрін атаңыздар және әрбіреуінің айқындық кестесін толтырыңыздар.

13.  2.1  суретінің айқындық кестесін құрыңыздар.

14.  А=(B+D*C)/15 өрнегін іске асыратын программаны жазыңыз. Нәтижесін бөлшек сан ретінде көрсетіңіз.

15.  90<N<100 шарты бойынша 2.2,г суретіндегі программаны  “Жинақтау зонасы толды” лампасының жануымен толықтырыңыздар.

16.  Егер авариялық жағдайда конвейерді өшіруді қарастырсақ,  конвейерді басқару программасы қалай өзгереді?

 

 

3 Зертханалық жұмыс 3. Аналогтық сигналдарды оқу және нормалау

 

Жұмыс мақсаты: аналогтық сигналдарды нормалауды үйрену, аналогтық сигналдарды оқу, жазу және өңдеу программасын жазуға дағдылану.

Қондырғы және программалық қамтамасыз ету: Siemens фирмасының Simatic 313 бақылауыштары және Simatic Manager программасымен қамтамасыз ету.

 

3.1 Зертханалық жұмысқа тапсырма

1-бөлім

1.     Жүйені ішкі жүйелерге бөлу керек.

2.     Әрбір блок үшін кіріс және шығыс адрестері тағайындалған символдар кестесін құру керек.

3.     Әртүрлі датчиктер сигналын нормалау алгоритмін құру керек.

4.     Ішкі жүйелерді LAD тілінде Step7-нің FС функциялары ретінде программалау.

 

2-бөлім

5.     Simatic Manager программасымен қамтамасыз етуде символдар және айнымалылар кестелерін толтырыңыздар.

6.     Оқу функциясы FC1-ді, нормалау функциясы FC2-ні, аналогты сигналды шығару функциясы FC3-ті программалау.

7.     ОВ1 ұйымдастыру блогында негізгі программаны  дайындау.

8.     Қорытынды жазып, есептеме толтыру.

 

3.2 Теориядан қысқаша түсініктеме 

 Деңгей датчигінің мәнін оқу мысалын қарастырайық. Деңгейді өлшеу шектері 100 м-ден 300 мм-ге дейін деп алайық. Мұндайда датчик өлшенген деңгейдің мәнін 0-ден 10 вольтқа дейін көрсетеді. Нормалау процесі – ол кез келген өлшенген мәнді Хизм нақты мәнге Хфак келтіру болып табылады, келесі формула бойынша келтіріледі

   (2)

Деңгей датчигі 6 вольттық сигналды берді дейік. Бұл көрсеткіш қандай деңгей мәніне сәйкес екенін білу қажет. (2) формуланы қолданып алатынымыз

            (3)

Simatic Manager программасымен қамтамасыз етуде дайын стандартты функциялар библиотекасы бар. Аналогты сигналды оқу үшін  FC105 (SCALE) 
 және аналогты сигналды шығару үшін FC106 (UNSCALE) функциялары қолданылады.

 

Кіріс сигналын сызықты масштаптау функциясы SCALE 

Сызықты масштаптау функциясы SCALE  әрбір аналогты кіріс сигнал үшін қандай да бір шығыс мәнін береді, яғни ол сигналды нормалайды.

Функция сигналдары:

IN – өлшем бірліксіз кіріс айнымалы;

HI_LIM – тоқ бойынша немесе кернеу бойынша өлшенген максимал мән;

LO_LIM– тоқ бойынша немесе кернеу бойынша өлшенген минимал мән;

BIPOLAR- биполярлы (TRUE) және униполярлы (FALSE) сигналын орнататын  дискретті сигнал;

OUT- тоқ бойынша (ампермен) немесе кернеу бойынша (вольтпен) берілетін  шығыс айнымалы.

Шығыс мәнді бақылауыш келесі формула бойынша санайды

OUT=[((FLOAT(IN) – K1)/(K2-K1))*(HI_LIM-LO_LIM)]+LO_LIM.      (4)

 

Шығыс сигналын сызықты масштаптау функциясы UNSCALE

Сызықты масштаптау функциясы UNSCALE әрбір аналогты кіріс сигнал үшін қандай да бір аналогты шығыс мәнін береді, яғни ол шығыс сигналды нормалайды.

Функция сигналдары:

IN – өлшем бірліксіз кіріс айнымалы;

HI_LIM – тоқ бойынша немесе кернеу бойынша максималды шығыс мән;

LO_LIM– тоқ бойынша немесе кернеу бойынша минималды шығыс мән;

BIPOLAR- биполярлы (TRUE) және униполярлы (FALSE) сигналын орнататын  дискретті сигнал;

OUT- тоқ бойынша (ампермен) немесе кернеу бойынша (вольтпен) берілетін  шығыс айнымалы.

Шығыс мәнді бақылауыш келесі формула бойынша санайды

OUT=[((IN – LO_LIM)/( HI_LIM-LO_LIM))*( K2-K1)]+ K1.                 (5)

         (4) және (5) формулалары (2) формулаға ұқсас. Ал К1 және К2 коэффициенттері бақылауыштағы санды көрсететін формат бойынша анықталады.

Студент (4) және (5) формулалар әсерін зерттеуі керек және қандай да бір физикалық өлшемді (2) нормалау программасын құруы керек.

 

3.3 Жұмысты орындау тәртібі

1. Жүйені келесі ішкі жүйелерге бөлейік:

а) аналогты сигналды оқудың ішкі жүйесі;

б) сигналды нормалау  ішкі жүйесі;

в) аналогты сигналды жазудың ішкі жүйесі.

2.     Әрбір блок үшін кіріс және шығыс адрестері тағайындалған символдар кестесін құрайық.

15 Кесте

Белгіленуі

Программадағы адресі

Параметр дің статусы

Символдар кестесінде гі символ

Айныма лы типі

Түсініктеме
  1. Аналогты сигналды оқудың ішкі жүйесі

ОВ1 негізгі программадағы символдар

AN1

PIW272

Функция кірісі

AN1

WORD

Енгізу модулінің бірінші аналогты кіріс сигналы

H_AN1

10.0

Константа

H_AN1

REAL

Кернеу датчигінің жоғарғы шектік мәні

L_AN1

0.0

Константа

L_AN1

REAL

Кернеу датчигінің төменгі шектік мәні

XIZ1

MD20

Функция шығысы

XIZ1

REAL

Вольт түріндегі өлшенген мән

POL_AN1

I0.0

Функция кірісі

POL_AN1

BOOL

биполярлы (TRUE) және униполярлы (FALSE) сигналын орнату

FC1 функциясының символдары

AN

LW0

Функция кірісі

#AN

WORD

Енгізу модулінің кіріс аналогты сигналы – формалды параметр

H_AN

LD2

Функция ның ішкі параметрі

#H_AN

REAL

Кернеу датчигінің жоғарғы шектік мәні – формалды параметр

L_AN

LD6

Функция ның ішкі параметрі

#L_AN

REAL

Кернеу датчигінің төменгі шектік мәні – формалды параметр

OUT_AN

LD10

Функция шығысы

#OUT_AN

REAL

Вольт түріндегі өлшенген мән  – формалды параметр

POL_AN

LD14.0

Функция кірісі

#POL_AN

BOOL

биполярлы (TRUE) және униполярлы (FALSE) сигналын орнату
  1. Сигналды нормалаудың  ішкі жүйесі

ОВ1 негізгі программадағы символдар

XFMAX1

300.0

Константа

XFMAX1

REAL

Нақты (фактическое) айнымалының максимал мәні

XFMIN1

100.0

Константа

XFMIN1

REAL

Нақты айнымалының минималды мәні

 

15 кестенің жалғасы

XIZMAX1

10.0

Константа

XIZMAX1

REAL

Өлшенген айнымалының максималды мәні

XIZMIN1

0.0

Константа

XIZMIN1

REAL

Өлшенген айнымалының минималды мәні

XF1

MD24

Функция шығысы

XF1

REAL

 Нақты айнымалының мәні

FC2 функциясының символдары

XFMAX

LD0

Функция кірісі

#XFMAX

REAL

Нақты (фактическое) айнымалының максималды мәні – формалды параметр

XFMIN

LD4

Функция кірісі

#XFMIN

REAL

Нақты айнымалының минималды мәні – формалды параметр

XIZMAX

LD8

Функция кірісі

#XIZMAX

REAL

Өлшенген айнымалының максималды мәні – формалды параметр

XIZMIN

LD12

Функция кірісі

#XIZMIN

REAL

Өлшенген айнымалының минималды мәні – формалды параметр

XIZ

LD16

Функция кірісі

#XIZ

REAL

Өлшенген айнымалының минималды мәні – формалды параметр

XF

LD20

Функция шығысы

#XF

REAL

 Нақты айнымалының мәні – формалды параметр

3. Аналогты сигналды жазудың ішкі жүйесі

ОВ1 негізгі программадағы символдар

ON1

PQW272

Функция шығысы

ON1

WORD

Шығару модулінің шығыс аналогты сигналы

H_ON1

10.0

Константа

H_ON1

REAL

Кернеу датчигінің жоғарғы шектік мәні

L_ON1

0.0

Константа

L_ON1

REAL

Кернеу датчигінің төменгі шектік мәні

ХF1

MD24

Функция кірісі

XF1

REAL

 Нақты айнымалының мәні

POL_AN1

I0.0

Функция кірісі

POL_AN1

BOOL

биполярлы (TRUE) және униполярлы (FALSE) сигналын орнату

FC2 функцииясының символдары

ON

LW0

Функция шығысы

#ОN

WORD

Шығару модулінің шығыс аналогты сигналы– формалды параметр

H_ON

LD2

Функция ның ішкі параметрі

#H_ON

REAL

Кернеу датчигінің жоғарғы шектік мәні – формалды параметр

L_ON

LD6

Функция ның ішкі параметрі

#L_ON

REAL

Кернеу датчигінің төменгі шектік мәні – формалды параметр

XF

LD10

Функция кірісі

#XF

REAL

Физикалық шаманың өлшем бірлігіндегі нақты мәні– формалды параметр

POL_AN

LD14.0

Функция кірісі

#POL_AN

BOOL

биполярлы (TRUE) және униполярлы (FALSE) сигналын орнату

 

3. Әрбір ішкі жүйенің алгоритмдік сұлбасын салайық.

1.     Аналогты сигналды оқудың ішкі жүйесі

 

 

 

 

 2. Сигналды нормалаудың  ішкі жүйесі

 

 

 

 

 

 

 

 

 

3. Аналогты сигналды жазудың ішкі жүйесі

 

 

 

 

 

 

4. Ішкі жүйелерді програмалау

Step7 тілінде жазылған программа В қосымшасында келтірілген. Программалау кезінде 15-кестеде және  3.1-3.3 суреттерде келтірілген белгіленулер қолданылған.  Программалау алгоритмдік сұлбаға сәйкес жүргізілген.

Мұндай программаларды құрғанда келесі ретті сақтаған жөн:

·        символдар кестесін құру;

·        блокты сипаттау кестесінен бастап функцияларды программалау;

·        ОВ1 ұйымдастыру блогын программалау;

·        айнымалылар кестесін құру.

5. Ұйымдастыру блогын программалау

Негізгі программа келтірілген алгоритмдік сұлбаға сәйкес ОВ1 ұйымдастыру блогы түрінде жазылған.  Ол FC1, FC2, FC3 блоктарын шақыруға арналған. Программаның бірінші нұсқасы (2) және (3) формулаларды іске асырады. Оқытушы тапсырмасы бойынша ұйымдастыру блогын ары қарай әртүрлі физикалық шамаларды  нормалап жалғастыру керек (температура, шығын, кернеу және т.б.).

6. Символдар және айнымалылар кестесін құру

Символдар кестесі В қосымшасында келтірілген. Онда айнымалылардың салыстырмалы және оларға сәйкес абсолютті адрестері келтірілген. Кестеде 2 тармақ ескерілген, ол программаны оқуды жеңілдетеді. Айнымалылар кестесі кіріс айнымалыларды басқару және шығыс айнымалыларды бақылау үшін арналған.  Кестені толтырғанда қажетті кіріс және шығыс адрестерді толтырудан бастау керек. Егер символдар кестесі толтырылған болса, аттары, типтері автоматты түрде пайда болады.

7. Есептемені құру

Жұмыс есептемесінде келесілер болуы керек:

•   зертханалық жұмысқа  тапсырма;

•   ішкі жүйелерді сипаттау;

•   15 кесте;

•   ішкі жүйелердің алгоритмдік сұлбалары;

•   Simatic Manager -дегі программа, символ және айнымалылар кестесі;

•   кіріс және шығыс сигналдарының айқындық кестесі.

 

3.4 Бақылау сұрақтары

1.     Функциялар қалай құрылады?

2.     Негізгі программа және функциялар арасындағы ақпарат алмасу қалай жүреді?

3.     Неге функцияларды параметрсіз блок деп атайды?

4.     Функцияларда формалды және нақты параметрлер қалай белгіленген?

5.     Функцияда қанша кіріс және қанша шығыс параметрлері бола алады?

6.     Формалды және нақты параметрлер арасында қандай сәйкестіктер болуы қажет?

7.     Программада қолданылған мәліметтер типтерін тізіп шығыңыздар.

8.     Функцияның жұмысы дискретті сигналдың бесіншісінен кейін ғана қосылатындай етіп қалай түрлендіруге болады?

9.     (4) және  (5) формулалардағы К1 және К2 нені көрсетеді?

10.  Егер кернеуге сәйкес диапазонды өзгертпей, өлшеу диапазонын өзгертсе, нормалау коэффициенті өзгере ме?

 

4 Зертханалық жұмыс 4. Логикалық басқару және бақылау жүйесін программалау

 

Жұмыс мақсаты: логикалық басқару, бақылау жүйесін программалау және алгоритмін құруды оқыту,  Логикалық басқару жүйесінің жұмысының режімдерін зерттеу.

 

4.1 Зертханалық жұмысқа тапсырма

1-бөлім

1.     Жүйені ішкі жүйелерге бөлу керек.

2.     Әрбір блок үшін кіріс және шығыс адрестері тағайындалған символдар кестесін құру керек.

3.     Д1 және Д2 қозғалтқыштарының ішкі жүйелеріне арналған логикалық басқару және бақылау алгоритмін құру.

4.     Ішкі жүйелерді LAD тілінде Step7-нің FВ функциялық блоктары ретінде программалау.

 

2-бөлім

5.     Вентилятор жұмысын FC блогы ретінде программалау және  ОВ1 ұйымдастыру блогын программалау.

6.     Simatic Manager программалық қамтамасыз етуіндегі символдар кестесін және айнымалылар кестесін толтырыңыздар.

7.     Қорытынды жазып, есептеме толтыру.

 

4.2 Жұмысты орындау тәртібі

Жұмысты орындау тәртібін келесі мысал негізінде қарастырайық. Технологиялық процестерде логикалық басқару есептері көбінесе орындаушы механизмдерді қосу және өшіруді басқарумен байланысты. Д1 және Д2 орындаушы механизмдері қатысатын технологиялық процесс берілген (принципиалды электрлік сұлбалары 4.1, 4.2, 4.3 суреттерде). Агрегат «Пуск» кнопкасымен қосылады да, «Стоп» кнопкасымен тоқтатылады. Жұмысының екі режимі қарастырылған: автоматты («Авт») және қол режимі («Руч»). Әрбір қозғалтқышта вентилятор бар, ол сәйкес қозғалтқыш өшкеннен кейін 7 ми­нуттан кейін өшеді. Бұл үлкен жүйеде әрбір қозғалтқыштың қажетті жылдамдыққа жетуі бақыланады.

1. Сипатталған жүйені функционалдық ішкі жүйелерге бөлеміз:

•   агрегаттың қосылуын бақылау;

•   бірінші  қозғалтқыш (Д1);

•   екінші  қозғалтқыш (Д2);

•   бірінші  қозғалтқыштың вентиляторы (В1);

•   екінші  қозғалтқыштың вентиляторы (В2).

 

 

Негізгі агрегатты қолмен іске қосу

D1 және D2-нің авариялық өшуі жайлы сигнал беру

Режим таңдау

Авт. қосылу

Д1 эл.қозғ. басқару тізбегі

Қолмен қосу

Қол. немесе авт.өшу

“Қосылу”

Д1 күйі жайлы сигнал беру

 

“Өшу”

Вентилятордың қосылуы

 Д1 вентиля­торының эл.қозғ. басқару тізбегі

7с кейін өшу

 

 

4.1 Сурет– Д1(Д2) электрлік қозғалтқышын және суыту вентиляторын логикалық басқарудың принципиалды электрлік сұлбасы

4.2 Сурет - Д1(Д2) қозғалтқышын басқарудың қуаттық бөлігінің  принципиалды электрлік сұлбасы

 

4.3 Сурет - Д1(Д2) қозғалтқышындағы жылдамдықты бақылау сұлбасы

 

2. Әрбір блок үшін кіріс және шығыс адрестері тағайындалған символдар кестесін құрайық.

16 Кесте

ПЭС-ғы белгіле-

нулер

Прог- рамма-дағы адрес

Пара- метрдің
статусы

Айнымал-р  кестесінің символы

Айны- малы типі

Комментарилер

Агрегаттың іске қосылуын бақылау

Пуск

I0.0

Кіріс

«Пуск»

BOOL

Бұл сигнал 1-ге тең болса, Л1  лампасы жанады

Стоп

I0.1

Кіріс

«Стоп»

BOOL

Бұл сигнал 1-ге тең болса Л2  лампасы жанады

Авт.

I0.3

Кіріс

«Авт.»

BOOL

Бұл сигнал «Автоматты режим» триггерін іске қосады; егер сиг­нал 0 болса, Д1 және Д2 қозғалтқыштарының режімдерін басқару триггерлері қосылады

Руч

I0.4

Кіріс

«Руч»

BOOL

Бұл сигнал «Автоматты режим» триггерін өшіреді

Л1

Q 0.0

Шығыс

«Лапма1»

BOOL

Егер «Пуск»-1 болса, шығыс сигнал орнатылады

Л2

Q 0.1

Шығыс

«Лампа2»

BOOL

Егер «Стоп»-1 болса, шығыс сигнал орнатылады

Авт. режим

М1.0

Шығыс – Кіріс

«Авт. режим»

BOOL

Ре­жім орнату триггері

Д1 және Д2 қозғалтқыштары

ВклД1

 

I0.5

Кіріс

 

«ВклД1»

 

BOOL

 

Д1 қозғалтқышын қосу кнопкасы. Егер бұл сигнал 1 болса, ЛЗ лампасы жанады, ТГ1 триггері іске қосылады

Выкл Д1

I0.6

Кіріс

«ВыклД1»

BOOL

Д1 қозғалтқышын өшіру кнопкасы. Егер бұл сигнал 1 болса, Л4 лампасы жанады, ТГ1 триггері өшеді

АвД1

М10.0

Кіріс

«АвД1»

BOOL

Егер бұл сигнал 1-болса, Л2 жанады, ал 0 болса, ТГ1 өшеді

W1

MW20

Кіріс

«W1»

WORD

Д1 қозғалтқышының жылдамдығының нақты мәні. Клавиату­ра көмегімен айнымалылар кестесіне енгізіледі

 

16 кестенің жалғасы

Wжел1

L6.0

(#Реset Speed)

Кіріс

« Wжел1»

WORD

Д1 қозғалтқышының жылдамдығының  қажетті мәні. FB1-дің сипаттау кестесіне алғашқы мән ретінде орнатылады

ЛЗ

Q0.2

Шығыс

«Л3»

BOOL

 «ВклД1»=1 болса жанады

TГl

М10.2

Шығыс

«TГl»

BOOL

Егер «Авт.режим»=1 и «ВклД1=1» орнатылады. «ВыклД1=1» или «АвД1»=1 өшіріледі

Л4

Q0.3

Шығыс

«Л4»

BOOL

«ВыклД1»=1 болса жанады

Л5

Q0.4

Шығыс

«Л5»

BOOL

Д1-ің қажетті жылдамдыққа жеткені жайлы сигнал береді

Вкл Д2

I0.7

Кіріс

 «ВклД2»

BOOL

Бұл сигнал 1-болса, Л6 лампасы жанады

Выкл Д2

I0.2

Кіріс

«ВыклД1»

BOOL

Бұл сигнал 0 болса, Л7 лампасы жанады, TГl өшеді

АвД2

 

М10.4

 

Кіріс

«АвД2»

BOOL

 

Бұл сигнал 1 болса, Л2 лампасы жанады, 0 болса, ТГ2 өшеді

W2

MW 30

Кіріс

«W2»

WORD

Д2 қозғалтқышының жылдамдығының нақты мәні.

Wжел2

L6.0

(#Рreset_Speed)

Кіріс

«Wжел2»

WORD

 

Д2 қозғалтқышының жылдамдығының  қажетті мәні. FB1-дің сипаттау кестесіне алғашқы мән ретінде орнатылады

Л6

Q0.5

Шығыс

«Д2 - вкл»

BOOL

 «ВклД2»=1 болса жанады

ТГ2

Ml 0.6

Шығыс

«ТГ2»

BOOL

Егер «Авт.режим»=1 и «ВклД2=1» орнатылады. «ВыклД2=1» немесе «АвД2»=1 өшіріледі

Л7

Q0.6

Шығыс

«Д2-выкл»

BOOL

«ВыклД2»=1 болса жанады

Л8

Q0.7

Шығыс

«Керек жылд.жету»

BOOL

Д2-ің қажетті жылдамдыққа жеткені жайлы сигнал береді

Вентиляторлар В1 және В2

В1     

FC1        

Функ­ция

«Вентиля­-       

тор»

Жоқ

Параметрсіз функция ретінде негізгі програмада шақыру. Егер «ВклД1»=1 болса, кешігіп өшу таймері іске қосылады

В2

FC1

Функция

«В2»

Жоқ

Параметрсіз функция ретінде негізгі программада шақыру. «ВклД2»=1 болса, кешігіп өшу таймері іске қосылады

Т1

Т1

Таймер

«Т1»

TIMER

Операнд ретінде таймер блогында орнатылады

Т2

Т2

Таймер

«Т2»

TIMER

Операнд ретінде таймер блогында орнатылады (екі вентилятор үшін де бірдей)

КТ1

Q2.0

Шығыс

«КТ1»

BOOL

В1-дің қосылып тұрғаны жайлы сигнал береді

КТ2

Q4.0

Шығыс

«КТ2»

BOOL

В2-нің қосылып тұрғаны жайлы сигнал береді

 

3. Д1 және Д2 қозғалтқыштарының ішкі жүйелеріне арналған логикалық басқару және бақылау алгоритмін құрайық.

Алгоритмдік сұлбаны  (4.4-4.7 суреттер) /1/ әдебиетті қолданып құру керек.

 

3.1 Негізгі программа.

4.4 Сурет

3.2 Функционалдық блоктар – Д1 және Д2.

4.5 Сурет

3.3 В1 және В2 вентиляторларының функциялары.

 

4.6 Сурет

  

3.4 Д1 және Д2-нің қажетті жылдамдыққа жетуін бақылау

 

4.7 Сурет

 

 

4. Функционалдық ішкі жүйелерді программалау

Д1 және Д2 қозғалтқыштардың ішкі жүйелерін программалау кезінде функционалдық блок FB1 қолданылады, ал вентиляторлар функциялары FC1 функциялары ретінде орындалады. Программалау алгоритмдік сұлбаға сәйкес жүргізілсін. Қажетті жылдамдыққа жетуді бақылау FB1 блогының ішінде жүреді.

Мұндай программаларды құрғанда келесі ретті сақтаған жөн:

·        блокты сипаттау кестесінен бастап функцияларды программалау;

·        функцияларды программалау;

·        ОВ1 ұйымдастыру блогын программалау;

·        символдар кестесін құру;

·        айнымалылар кестесін құру.

5. Ұйымдастыру блогын программалау

Негізгі программа келтірілген алгоритмдік сұлбаға сәйкес ОВ1 ұйымдастыру блогы түрінде жазылады.  Ол агрегаттың жұмысын бақылауға, функционалдық блоктың вентилятор функциясының нақты мәндерін беріп-шақыруға арналған.

 

6. Символдар және айнымалылар кестесін құру

Символдар кестесі Г қосымшасында келтірілген. Онда айнымалылардың салыстырмалы және оларға сәйкес абсолютті адрестері келтірілген. Кестеде 2 тармақ ескерілген, ол программаны оқуды жеңілдетеді, айнымалылар  аттары принципиалды электрлік сұлбадағы аттарға сәйкес толтырылған. Айнымалылар кестесі кіріс айнымалыларды басқару және шығыс айнымалыларды бақылау үшін арналған.  Кестені толтырғанда қажетті кіріс және шығыс адрестерді толтырудан бастау керек. Егер символдар кестесі толтырылған болса, онда аттары,типтері автоматты түрде пайда болады.

7. Есептемені құру

Жұмыс есептемесінде келесілер болуы керек:

-         зертханалық жұмысқа  тапсырма;

-         функционалдық ішкі жүйелерді сипаттау;

-         16-кесте;

-         ішкі жүйелердің алгоритмдік сұлбалары;

-         Simatic Manager -дегі программа, символ және айнымалылар кестесі;

-         кіріс және шығыс сигналдарының айқындық кестесі.

 

4.4 Бақылау сұрақтары

 

1.     Негізгі программадан мәліметтер  функционалдық блокқа қалай беріледі?

2.     Қозғалтқыштың жұмысы үшін неге FB блок, ал вентилятор үшін FC блогы таңдалған?

3.     Агрегатты қосу ішкі жүйесі қалай іске асқан?

4.     Программада вентилятор функциясы қалай іске асқан?

5.     Таңбасын ескеріп қажетті жылдамдыққа жету программасын қалай өзгертеміз?

6.     «Авт/руч» режімдерді ауыстырудың моделін құрғанда қандай логикалық функциялар қолданылған?

7.     Программада  # және “” белгілерімен белгіленген айнымалылар айырмашылығы неде? Олар қандай жады облысында орналасқан?

8.     Оператор сигналы бойынша Д2 қозғалтқышының өшуінің моделін жасаңыз.

9.     Екінші қозғалтқышта авария болу жағдайын қалай моделдеуге болады? Кесте түрінде осы жағдайдың нәтижесін көрсетіңіз.

10. Программаның қандай бөлігі қажетті жылдамдыққа жетуді бақылауды іске асырады? Блоктың және желінің нөмірін атаңыз. Компаратор функциясы қалай іске асқан?

11. Программада Д1 және Д2 ішкі жүйелері қалай іске асырылған?

12. Бірінші қозғалтқыштың вентиляторының жұмыс істемей қалған жағдайын қалай көрсетуге болады? Кесте түрінде осы жағдайдың нәтижесін көрсетіңіз.

13.  Екі қозғалтқыштың қажетті жылдамдыққа жеткенін көрсетіңіз. Эксперимент кезінде мұны қалай іске асыруға болады?

14. Программаның қандай бөлігі  қол режімінен автоматты режімге өтуін көрсетеді. Желінің немесе желілер нөмірін атаңыз, сипаттаңыз.

15.  Екі қозғалтқыштың қалыпты өшу жағдайын қалай көрсетуге болады?  Кесте түрінде осы жағдайдың нәтижесін көрсетіңіз.

  

А Қосымшасы  

А.1 Кесте - Адрестердің белгіленуі

Операндтар облысы

Шаманың келесі өлшем бірліктермен жұмысы:

S7 нота­циясы

Сипаттамасы

Кірістердегі процестерді ңкөрінісі

Кіріс (бит)

Кіріс байты

Кіріс сөзі

Кірістегі екі еселі сөз

I

IВ

IW

ID

Әрбір циклдың басында CPU кіріс модульдарының кірісін оқиды да, сол процес көрінісін кірістерде сақтайды.

Шығыстардағы процестердің көрінісі

Шығыс (бит)

Шығыс байты

Шығыс сөзі

Шығыстағы екі еселі сөз

Q

QВ

QW

QD

Цикл бойы программа шығыстар үшін мәндерін санап, оларды процестің көрінісі ретінде шығысқа апарып сақтайды. Цикл соңында CPU есептелген шығыс мәндерді шығыс модульдарына жазады .

Маркерлер

Маркер (бит)

Маркерлік байт

Маркерлік сөз

Екі еселі маркерлік сөз

М

MB

MW

MD

Бұл жады облысы есептелетін мәндердің аралық нәтижелері үшін арналған (жады ұяшықтары түрінде).

Таймерлер

Таймер (Т)

Т

Бұл жады облысы таймерлерге арналған.

Санағыштар

Санағыш (С)

Z

Бұл жады облысы санағыштарға арналған.

Мәліметтер блогы

"AUF DB" көмегімен ашылатын мәліметтер блогы:

Мәліметтер биті

Мәліметтер байты

Мәліметтер сөзі

Екі еселі мәліметтер сөзі

DB

 

 

DBX DBB DBW DBD

Мәліметтер блогы программа үшін ақпараттарды сақтайды. Олар кодтық блоктармен  (глобалды DB) жұмыс істеуі мүмкін немесе олар тек қана бір нақты FB немесе SFB (DB экземпляры) блоктарына тіркелуі мүмкін.

 

 

"AUF DР" көмегімен ашылатын мәліметтер блогы:

Мәліметтер биті

Мәліметтер байты

Мәліметтер сөзі

Екі еселі мәліметтер сөзі

DI

 

 

DIX

DIB

DIW

DID

 

 

 

А.1 кестенің жалғасы

Локалды мәліметтер

Локалды мәліметтер биті

Локалды мәліметтер байты

Локалды мәліметтер сөзі

Екі еселі локалды мәліметтер сөзі

L

LB

LW

LD

Бұл жады облысы блок жұмысы кезінде блоктың уақытша мәліметтерін қабылдайды.

L-стегі LAD желілерінің аралық нәтижелерін сақтауға және блоктың параметрлерін беруге арналған жады ретінде жүреді.

Перифериялық облыс:

кірістер

 

 

Перифериялық кіріс байт

Перифериялық кіріс сөзі

Перифериялық кірістің екі еселі сөзі

РIВ

PIW

PID

Кіріс және шығыстардың перифериялық облыстары орталық және алшақтағы кіріс- шығыс модульдеріне (DP, 6.3 бөлімді қара) тура  қатынасы болады 

Перифериялық облыс:

шығыстар

Перифериялық шығыс байт

Перифериялық шығыс сөзі

Перифериялық шығыстың екі еселі сөзі

РQВ

PQW

PQD

 

Б Қосымшасы  

Б.1 Кесте - LAD тілінің операцияларының тізімі

Сипаттамасы

SIMATIC Мнемоникасы

Недействительная операция  қателігінің биті

UO ---| |---

Переполнение қателігінің биті

OV ---| |---

Переполнение с запоминанием қателігінің биті

OS ---| |---

В/Е-регистр қателігінің биті

BIE ---| |---

если больше 0 нәтижесінің биті

>0 ---| |---

если больше или равно 0 нәтижесінің биті

>=0 ---| |----

если меньше 0 нәтижесінің биті

<0 ----| | ----

если меньше или равно 0 нәтижесінің биті

<=0 ----| | ----

если не равно 0 нәтижесінің биті

<>0 ----| | ----

если равно 0 нәтижесінің биті

==0 ---| |---

Master Control Relay қосылуы

---(MCR<)

Қайту

---(RET)

Жүйелік блок FB-ны блок түрінде шақыру

CALL_SFB

Жүйелік блок FС-ны блок түрінде шақыру

CALL_SFC

FB-ны блок түрінде шақыру

CALL_FB

FС-ны блок түрінде шақыру

CALL_FC

FC/SFC параметрсіз шақыру

----(CALL)

Master Control Relay өшіру

----(MCR>)

Бүтін сандардың айырмасы (16 бит)

SUB_I

Бүтін сандардың айырмасы (32 бита)

SUB_DІ

Бөлшек сандар айырмасы

SUB_R

Бүтін сандардың бөліндісі (16 бит)

DIV_I

Бүтін сандардың бөліндісі (32 бита)

DIV_DІ

Бөлшек сандар бөліндісі

DIV_R

Логикалық операция нәтижесін ВIЕ-регистр битіне жүктеу

----( SAVE )

Ашық контакт

---| |---

Таймерді кешігіп қосылу режімінде іске қосу (SD)

S_EVERZ

Таймерді кешігіп қосылу режімінде іске қосу (SD)

----(SD)

Таймерді жадымен кешігіп қосылу режімінде іске қосу (SS)

S_SEVERZ

Таймерді жадымен кешігіп қосылу режімінде іске қосу (SS)

----( SS )

Таймерді кешігіп өшу режімінде іске қосу (SF)

S_AVERZ

Таймерді кешігіп өшу режімінде іске қосу (SF)

-----( SF)

Таймерді ұзартылған импульс режімінде іске қосу (SE)

S_VIMP

Таймерді ұзартылған импульс режімінде іске қосу (SE)

----(SE)

Таймерді импульс қалыптастыру режімінде іске қосу (SР)

S_IMPULS

Таймерді импульс қалыптастыру режімінде іске қосу (SР)

----( SI )

Бөлшек санның таңбасын өзгерту

NEG_R

Недействительная операция қателігінің инверстік биті

UO ---| / |---

Переполнение қателігінің инверстік биті

OV ---| / |---

Переполнение с запоминанием қателігінің инверстік биті

OS  ---| / |---

ВIЕ-регистр қателігінің инверстік биті

BIE ---| / |---

Егер 0-ден үлкен болса, нәтиженің инверстік биті

> 0  ---| / |---

Егер 0-ден үлкен немесе тең болса, нәтиженің инверстік биті

>=0 ---| / |---

Егер 0-ден кіші болса, нәтиженің инверстік биті

<0   ---| / |---

Егер 0-ден кіші немесе тең болса, нәтиженің инверстік биті

<=0 ---| / |---

Б.1 кестесінің аяқталуы

Егер 0-ге тең емес болса, нәтиженің инверстік биті

<>0  ---| / |---

Егер 0-ге тең болса, нәтиженің инверстік биті

= =0 ---| / |---

Логикалық операция нәтижесін кері айналдыру (инверсия)

---| NOT |---

Катушка реле, шығыс

---(  )

Коннектор

----(#)-----

Master Control Relay басы

---(MCRA)

Бөлшек санның мәнінен жақын үлкен бүтін сан алу

CEIL

Бөлшек санның мәнінен жақын кіші бүтін сан алу

FLOOR

1 бүтін санға дейін толықтау (16 бит)

INV_I

1 бүтін санға дейін толықтау (32 бита)

INV_Dl

2 бүтін санға дейін толықтау (16 бит)

NEG_I

2 бүтін санға дейін толықтау (32 бита)

NEG_DI

Бүтін сан орнату

TRUNC

Кері санау

Z_RUECK

Кері санау

----(ZR)

Санды дөңгелектеу

ROUND

01 өту фронтын сұрау

---(P)---

10 өту фронтын сұрау

---( N )---

01 сигналының фронтын сұрау

POS

1 0 сигналының фронтын сұрау

NEG

Мәліметтер блогын ашу                                    

---( AUF )

Мәнін беру

MOVE

  Егер 0 болса өту

---(JMPN)

Егер 1 болса өту

---(JMP)

Бөліндінің қалдығын алу  (32 бита)

MOD

Разрядтық “Немесе”  (16 битпен)

WOR_W

Разрядтық “Немесе”  (32 битпен)

WOR_DW

Разрядтық “Және”  (16 битпен)

WAND_W

Разрядтық “Және”  (32 битпен)

WAND_DW

Разрядтық “Немесені терістеу”  (16 битпен)

WXOR_W

Разрядтық “Немесені терістеу”  (32 битпен)

WXOR_DW

 

Б.2 Кестесі - STL тіліндегі операциялар тізімі

Атауы

Мнемоника

32 биттік бөлшек санның абсолютті мәні

ABS

Акк3→Акк4;Акк2→Акк3;Акк1→Акк2

PUSH

Акк3←Акк4;Акк2←Акк3;Акк1←Акк2

POP

Акк3→Акк2;Акк4→Акк3;

LEAVE

Акк3→Акк4;Акк2→Акк3;

ENT

Реле бақылау облысының мастерін активтендіру

MCRA

Акк1 және Акк2 мәндерін 32 бит екі еселі бүтін сандар ретінде қосу  

+D

Акк1 және Акк2 мәндерін 16 бит бүтін сандар ретінде қосу  

+I

Акк1 және Акк2 мәндерін 32 бит бөшек сандар ретінде қосу  

+R

Адрестік регистр 1-ге Акк1 қосу

+AR1

Адрестік регистр 2-ге Акк1 қосу

+AR2

Бүтін константаларды қосу (8, 16, 32 бит)

+

Және

A

32 бит екі еселі сөздермен разрядтық «Және»

AD

Және-Жоқ

AN

Б.2 кестесінің жалғасы

Ішкі шарты бар Және-Жоқ

AN(

Ішкі шарты бар Және

A(

16 бит сөздермен разрядтық «Және»

AW

32 бит бөлшек санның арккосинусы

ACOS

32 бит бөлшек санның арксинусы

ASIN

32 бит бөлшек санның арктангенсі

ATAN

Теңестіру

=

BCD-ды 32 бит екі еселі бүтін санға түрлендіру

BTD

BCD-ды 16 бит бүтін санға түрлендіру

BTI

Блоктың шартты соңы

BEC

Блоктың шартсыз соңы

BEU

Блокты шақыру

CALL

1-ші аккумулятордағы байттардың ретін өзгерту (16 бит)

CAW

1-ші аккумулятордағы байттардың ретін өзгерту (32 бит)

CAD

Логикалық операция нәтижесін тазарту

CLR

32 биттік екі еселі  бүтін сандарды салыстыру

==D

16 биттік екі еселі  бүтін сандарды салыстыру

==I

Бөлшек сандарды салыстыру

==R

Блокты шартты шақыру

CC

32 бит бөлшек санның косинусы

COS

Кері санау санағышы

CD

Тура санау санағышы

CU

Реле бақылау облысының мастерін деактивтендіру

MCRD

Акк1 –ді  1-ге кеміту

DEC

Акк2-ні Акк1-ге 32 бит екі еселі бүтін сандар ретінде бөлу  

/D

Акк2-ні Акк1-ге 16 бит бүтін сандар ретінде бөлу  

/I

Акк2-ні Акк1-ге 32 бит бөлшек сандар ретінде бөлу  

/R

Екі еселі бүтін сандардың бөліндісінің қалдығы

MOD

Екі еселі бүтін санды BCD-ға түрлендіру

DTB

Екі еселі бүтін санды бөлшек санға түрлендіру

DTR

Теріс фронт

FN

Оң фронт

FP

Таймерді  немесе санағышты блоктан шығару

FR

1 адрестік регистрді 2 адрестік регистрмен ауыстыру

CAR

Глобалды мәліметтер блогын және экземплярлық мәліметтер блогын ауыстыру

CDB

Немесені жоққа шығару

X

32 бит екі еселі сөздермен разрядтық « Немесені жоққа шығару »

XOD

Немесе-жоқты терістеу

XN

Тағы ішінде шарты бар Немесе-жоқты терістеу

XN(

Тағы ішінде шарты бар Немесені жоққа шығару

X(

16 бит сөздермен разрядтық « Немесені жоққа шығару »

XOW

Е негізі бойынша бөлшек санның экспоненциалды мәні (32 бит)

EXP

Ұзартылған импульсті қалыптастыру таймері 

SE

Аккумуляторды 1-ге өсіру

INC

16 бит бүтін санды BCD-ға түрлендіру

ITB

16 бит бүтін санды 32 бит екі еселі бүтін санға түрлендіру  

ITD

Егер нәтиже =0 болса өту

JZ

Егер нәтиже BR=0 болса өту

JNBI

Егер нәтиже BR=1 болса өту

JBI

Б.2 кестесінің жалғасы

Егер нәтиже <0 болса өту

JM

Егер нәтиже <=0 болса өту

JMZ

Егер нәтиже <>0 болса өту

JN

Егер нәтиже OS=1 болса өту

JOS

Егер нәтиже OV=1 болса өту

JO

Егер нәтиже >0 болса өту

JP

Егер нәтиже >=0 болса өту

JPZ

Егер нәтиже RLO = 0 болса өту

JCN

Егер нәтиже RLO = 0 болса RLO-ны BR-ға сақтап өту

JNB

Егер нәтиже RLO = 1 болса өту

JC

Егер нәтиже RLO = 1 болса RLO-ны BR-ға сақтап өту

JCB

Нәтиже болмаса (недействителен) өту

JUO

Тізім бойынша өту

JL

Шартсыз өту

JU

Аккумуляторға жүктеу: nnn санағышының Сnnn мәнін, nnn тайерінің Т nnn мәнін, экземплярлы мәліметтер блогының DILG ұзындығын, глобалды мәліметтер блогының DВLG ұзындығын, экземплярлы мәліметтер блогының DINO нөмірін, глобалды мәліметтер блогының DBNO нөмірін, STW күй сөзін

L

1 адрестік регистрін: аккумулятордан, екінші адрестік регистрден  немесе екі еселі сөз ретінде байт, биттің Р# облысын жүктеу

LAR1

2 адрестік регистрін: аккумулятордан, екінші адрестік регистрден  немесе екі еселі сөз ретінде байт, биттің Р# облысын жүктеу

LAR2

Санағыштың немесе таймердің ағымдық мәнін BCD-ға жүктеу

LC

Программалық цикл

LOOP

Акк1-ді Акк2-ге екі еселі бүтін сан ретінде көбейту

*D

Акк1-ді Акк2-ге бүтін сан ретінде көбейту

*I

Акк1-ді Акк2-ге бөлшек сан ретінде көбейту

*R

Жылжымалы үтірлі санның натурал логарифмі

LN

Бөлшек санның таңбасын өзгерту

NEGR

Логикалық операция нетижесін кері айналдыру

NOT

Ішкі шарт жабылды

)

Бос операция 0

NOP 0

Бос операция 1

NOP 1

Кешігіп өшу таймері

SF

Кешігіп қосылу таймері

SD

32 битті 1 екі еселі бүтін санға толықтыру

INVD

16 битті 1 бүтін санға толықтыру

INVI

Мәліметтер блогын ашу

OPN

НЕМЕСЕ

O

Екі еселі сөздің әрбір разрядымен орындалатын НЕМЕСЕ

OD

НЕМЕСЕ -ЖОҚ

ON

Ішкі шарты бар НЕМЕСЕ -ЖОҚ

ON(

Ішкі шарты бар НЕМЕСЕ

O(

Сөздің әрбір разрядымен орындалатын НЕМЕСЕ

OW

Көріністі программалау командасы

BLD

Басқарылатын импульсті таймер

SP

адресті, санағышты немесе таймерді 0-ге түсіру

R

RLO –ны қайта жаңартып,  «мастер-контроль релені» жабу

)MCR

Жадысы бар кешігіп қосылу таймері

SS

Б.2 кестесінің аяқталуы

Ауыстыру биті арқылы Акк1-ді солға циклдық жылжыту

RLDA

Ауыстыру биті арқылы Акк1-ді оңға циклдық жылжыту

RRDA

32 бит екі еселі санды солға циклдық жылжыту

RLD

32 бит екі еселі санды оңға циклдық жылжыту

RRD

Дөңгелектеу

RND

Жақындағы кіші екі еселі бүтін санға дейін дөңгелектеу

RND-

Жақындағы үлкен екі еселі бүтін санға дейін дөңгелектеу

RND+

RLO логикалық операциясының нәтижесін BR битінде сақтау

SAVE

RLO-ны  MCR стегінде сақтау, MCR-ді бастау

MCR(

Жады облысын немесе санағыш мәнін орнату

S

RLO=1-ге орнату

SET

32 бит екі еселі сөзді солға жылжыту

SLD

16 бит сөзді солға жылжыту

SLW

32 бит екі еселі сөзді оңға жылжыту

SRD

16 бит сөзді оңға жылжыту

SRW

Таңбасы бар 32 бит екі еселі бүтін санды жылжыту

SSD

Таңбасы бар 16 бит бүтін санды жылжыту

SSI

32 бит жылжымалы үтірлі санның синусы

SIN

32 бит жылжымалы үтірлі санның квадраты

SQR

32 бит жылжымалы үтірлі санның квадрат түбірі

SQRT

Акк1-ді Акк2-ден 32 бит екі еселі сөз ретінде шегеру

-D

Акк1-ді Акк2-ден 16 бит бүтін сан ретінде шегеру

-I

Акк1-ді Акк2-ден 32 бит бөлшек сан ретінде шегеру

-R

32 бит жылжымалы үтірлі санның тангенусы

TAN

Акк1-ді Акк2-мен ауыстыру

TAK

Акк1-ді тасымалдау

T

1 адрестік регистрді тасымалдау

TAR1

2 адрестік регистрді тасымалдау

TAR2

Кіші разрядтарды ескермей, бүтін санға дөңгелектеу

TRUNC

32 битті 2 екі еселі бүтін санға толықтыру

NEGD

16 битті 2 бүтін санға толықтыру

NEGI

Блокты шартсыз шақыру

UC

 

 В Қосымшасы 

В.1 Кесте - Символдар кестесі

Символ

Адрес

Тип

Комментарилер

AN1                         

PIW   272

PIW   272

Аналогты кіріс

ON1                         

PQW   288

INT

Аналогты шығыс

POL_AN1               

I       0.0

BOOL

Аналогты сигналдың полярлығы

SCALE         

FC    105

FC    105

Scaling Values

UNSCALE               

FC    106

FC    106

Unscaling Values

XF1  

MD     24

REAL

Аналогты сигналдың нақты мәні

XIZ1                        

MD     20

REAL

Аналогты сигналдың өлшенген мәні

 

 

В.2 Кесте - Айнымалылар кестесі

Операнд

Символ

Формат

MD    20                    

"XIZ1"    

DEC

MD    24  

"XF1"     

REAL

I      0.0

"POL_AN1" 

BIN

  

Г Қосымшасы 

Г.1 Кесте - Символдар кестесі

Символ

Адрес

Тип

Комментарилер

 

Wl

MW20

WORD

Д1-дегі нақты жылдамдық

 

W2

MW30

WORD

Д2-дегі нақты жылдамдық

 

Wжел1

MW22

WORD

Д1 -дегі қажетті жылдамдық

 

Wжел2

MW32

WORD

Д2-дегі қажетті жылдамдық

 

АвД1

М10.0

BOOL

Д1 авариясы

 

АвД2

М10.4

BOOL

Д2 авариясы

 

Авт

I0.3

BOOL

«Авт» қосқыш

 

Авт.режим

M1.0

BOOL

Триггер

 

Вентилятор

FC1

FC1

Функция

 

ВклД1

I0.5

BOOL

Контакт

 

ВклД2

I0.5

BOOL

Контакт

 

ВыклД1

I0.6

BOOL

Контакт

 

ВыКлД2

I0.2

BOOL

Контакт

 

Двигатель1

DB1

FB1

Функционалды блок FB1 үшін мәліметтер блогы

 

Двигатель2

DB2

FB1

Тура солай

 

К1

Q2.0

BOOL

Сиг­нал беруші катушка

 

К2

Q4.0

BOOL

Сиг­нал беруші катушка

 

Л1

Q0.0

BOOL

Сиг­нал беруші катушка

 

Л2

Q0.1

BOOL

Сиг­нал беруші катушка

 

ЛЗ

Q0.2

BOOL

Сиг­нал беруші катушка

 

Л4

Q0.3

BOOL

Сиг­нал беруші катушка

 

Л5

Q0.4

BOOL

Сиг­нал беруші катушка

Л6

Q0.5

BOOL

Сиг­нал беруші катушка

Л7

Q0.6

BOOL

Сиг­нал беруші катушка

Л8

Q0.7

BOOL

Сиг­нал беруші катушка

Пуск

I0.0

BOOL

Дискретті кіріс

Руч

I0.4

BOOL

Дискретті кіріс

Стоп

I0.1

BOOL

Дискретті кіріс

Tгl

М10.2

BOOL

Триггер

Тг2

М10.6

BOOL

Триггер

 

Әдебиеттер тізімі  

1.     Петров И.В. Программируемые контроллеры. .стандартные языки и приемы прикладного проектирования/ Под ред. проф. В.П. Дьяконова. – М.: СОЛОН-Пресс, 2004. -256с.

2.     Романчик А.Л., Рудакова Л.Н.. Автоматизация теплоэнергетических процессов. Учебное пособие. Алматы: АИЭС, 1994. - 72с.

3.     Э.Парр. Программируемые контроллеры: руководство для инженера/ пер. с англ. – М.: БИНОМ. Лаборатория знаний, 2007. -516с

4.     Simatic Manager программасымен қамтамасыз етуге арналған электрондық құжаттар.